Stadion Śląski - Wielkie podnoszenie

fot. Helicampo.PL/Hochtief Polska

Generalnym wykonawcą przebudowy chorzowskiego „Kotła Czarownic” rozpoczętej w październiku 2009 r. jest konsorcjum firm Hochtief Polska, Mostostal Zabrze i Thermoserr.
Główny zakres prac, dzięki którym pojemność obiektu wzrośnie do ponad 55 tys. osób (o 8 tys. więcej niż przed rozpoczęciem modernizacji), obejmuje wykonanie zadaszenia trybun, budowę nowej górnej trybuny zachodniej oraz realizację na trybunie wschodniej osobnych dojść do strefy VIP, gastronomii i parkingów. Znakiem rozpoznawczym zmodernizowanego obiektu ma być jednak wykonany z poliwęglanu dach, zapewniający optymalny dostęp światła dziennego do murawy, a jednocześnie odpowiednie zacienienie widowni. Jego wykonanie stanowi najtrudniejszy fragment prac, który przypadł w realizacji spółce Mostostal Zabrze, szczycącej się  niezbędnym doświadczeniem zdobytym podczas wykonania podobnych zadań na Stadionie Green Point Stadium w Kapsztadzie (RPA) czy Stadionie Narodowym w Warszawie.

Dwa pierścienie

Zadanie górnośląskiej spółki obejmuje wykonanie oraz montaż konstrukcji stalowej i linowej zadaszenia stadionu (o łącznej powierzchni 44 tys. m²). Przystąpienie do prac wymagało odpowiednich przygotowań koncepcyjnych, związanych również z wykorzystaniem parku maszynowego. – W pierwszej kolejności musieliśmy wykonać projekt warsztatowy oraz projekt montażu. Dopiero potem, we wrześniu 2010 r.
przystąpiliśmy do prac związanych z montażem konstrukcji pierścieni, dolnego i górnego, do których zużyto ponad 8 tys. ton stal., ich zadaniem jest podtrzymywanie linowej konstrukcji dachu obiektu – mówi Rafał Waresiak z firmy Mostostal Zabrze, koordynujący prace związane z podnoszeniem konstrukcji linowej. Każdy z nich wykonany jest z 40 stalowych elementów o masie 60-70 t (dolny pierścień) lub 80-90 t (górny pierścień). – Skomplikowaną operację rozpoczęło przytwierdzanie specjalnych łożysk do żelbetowych słupów podtrzymujących konstrukcję, co umożliwi w przyszłości  pracę całego pierścienia. Operacja ta była poprzedzona próbnym scaleniem kolejnych segmentów pierścienia, ze względu na bardzo wysokie wymagania, jeśli chodzi o dokładność i dopuszczalny margines błędu - nie przekraczający kilku milimetrów, na każdym 20-metrowym segmencie pierścienia. Dopiero spełnienie tych wymagań i dostarczenie precyzyjnie oznakowanych elementów na plac budowy, stanowiło sygnał do rozpoczęcia operacji. Przy montażu górnego pierścienia konieczne było jednak zastosowanie dodatkowych podparć. Przygotowanych zostało 16 słupów tymczasowych –o  przekroju rurowym  średnicy blisko 1 m. Ich liczba była stopniowo ograniczana, do czterech, gdyż tyle wystarczy aby podtrzymać górny ring – dodaje Roman Adamczak, z firmy Mostostal Zabrze, koordynujący prace związane z montażem konstrukcji linowej. Obecnie jest to układ niemal samonośny, a ostatnie podpory będą mogły zostać zdemontowane po naciągnięciu konstrukcji linowej, odpowiedzialnej za utrzymanie całej geometrii.

Ponad 300 kroków

Będzie to jednak możliwe dopiero po zakończeniu najważniejszego etapu prac – czyli podniesienia lin. – Trwający około 2 tygodni Big Lift – to podniesienie ponad 11 km konstrukcji nośnej linowej, składającej się z 40 lin promieniowych górnych i 40 lin promieniowych dolnych, 240 lin wieszaków, łączących górne i dolne liny, 40 staliwnych łączników i 6 lin tworzących pierścień wewnętrzny rozciągany – tłumaczy Rafał Waresiak. Podniesienie konstrukcji linowej dachu (za który odpowiada Mostostal Zabrze Holding SA oraz specjalistyczna szwajcarska firma VSL, która wcześniej montowała dach na Stadionie Narodowym w Warszawie) jest możliwe dzięki równomiernemu podciągnięciu każdej z 40 górnych lin promieniowych przy pomocy dwóch siłowników. W Chorzowie wykorzystano trzy typy siłowników hydraulicznych VSL Heavy Lifting – po dwie sztuki na każdą oś, o udźwigu 220 lub 330 t (440-660 t na oś), ze skokiem 200 i 550 mm, z których wyprowadzone są stalowe sploty (od 20 do 30) o średnicy 16 mm. Pierwszy etap operacji, składającej się łącznie z ponad 300 kroków, zakończyło wpięcie dolnych lin do pierścienia dolnego, kiedy wewnętrzny pierścień rozciągany znalazł się na wysokości dolnego ringu. – Kiedy się dźwiga konstrukcję ważącą 830 t, równomiernie w 40 osiach, to zawsze jest ryzyko niepowodzenia. Wymagało to wielu prac, zanim cała konstrukcja oderwała się od ziemi. Poza tym cały proces podlegał bieżącej kontroli –, a poza tym na bieżąco trzeba było skracać sploty stalowe, które wychodząc poza siłownik, mogły spowodować jego uszkodzenie – mówi Roman Adamczak.

Żurawie z najwyższej półki

Podczas pracy ekipa Mostostalu Zabrze musiała poradzić sobie z innymi przeciwnościami, m.in. z niezbyt sprzyjającym otoczeniem stadionu. Z tego też powodu nawet najmniejsze przestawienie dźwigu stanowiło czasochłonną operacją – np. w przypadku żurawia Terex Demag AC500 o udźwigu maksymalnym 500 t, w pierwszej fazie montażu – zajmowało około 1 dnia, głównie ze względu na konieczność zdjęcia i transportu przeciwwag, z kolei przy montażu górnego pierścienia, podczas którego niezbędne było montowanie dodatkowych kratownic stalowych stanowiących przedłużenie wysięgnika, a także dodatkowych odciągów – nawet 2-3 dni. Poważnym problemem okazało się z kolei bezpośrednie sąsiedztwo hotelu, z którego na czas prac ewakuowano wszystkich gości i pracowników, co wymusiło jednak konieczność zaangażowania monstrualnego dźwigu Demag CC2800 – jednego z największych pojazdów tego typu w Europie (udźwig – 600 t, wysięgnik o długości 48 m, zwiększonej do 90 m). Wszystko to ze względu na ciężar samych elementów, a także konieczność pracy na dużym wysięgu. Łącznie podczas Big Liftu zaangażowano 8 dźwigów (głównie Terex) w klasie ponad 100 t, wynajętych w firmie Crane Polska z Dębicy.

Big Lift

Operację miało zakończyć osadzenie sworzni górnych lin promieniowych w pierścieniu górnym. Gdy wykonawca rozpoczynał proces naciągu i sprężania górnych lin radialnych, nastąpiło pęknięcie dwóch odlewów (elementów staliwnych) łączących liny promieniowe z linami pierścienia rozciąganego. – W pierwszej kolejności trzeba było zabezpieczyć konstrukcję i z powrotem zamocować podpory tymczasowe. Następnie przystąpiliśmy do zluzowania konstrukcji nośnej, aby zmniejszyć ryzyko uszkodzenia konstrukcji. Na całym terenie została wprowadzona strefa zamknięta i rozpoczęła się operacja opuszczania konstrukcji linowej przy użyciu nowego zestawu siłowników dostosowanych do tego celu – wyjaśnia inżynier Mostostalu Zabrze. Konieczne okazało się także częściowe zdemontowanie wcześniej przygotowanej  konstrukcji dachu, które miały zostać ułożone na napiętych w wyniki Big Liftu linach ożebrowania, ze względu na umożliwienie prowadzenia dalszych prac w otoczeniu stadionu. Wykonawcy pozostaje teraz oczekiwanie na ekspertyzy fachowców, a także, mimo niesprzyjającej aury, wykorzystanie czasu na prace wykończeniowe wokół stadionu oraz na trybunach.